ولى از آنچه كه ما درباره منطق طير گفتيم تمامى اين موهومات را از بين مىبرد ، علاوه بر اين سياق آيات به تنهايى در دفع آنها كافى است . * ( « وَقالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلى والِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاه » ) * - كلمه « اوزعنى » از باب افعال ماده « وزع » است كه مصدرش « ايزاع » مىشود ، به معناى الهام . حضرت سليمان ( ع ) وقتى سخن مورچه را شنيد ، از شدت سرور و ابتهاج تبسمى كرد ، كه خدا تا چه حد به او إنعام فرموده ، و كارش را به كجا كشانيده ؟ نبوت و علم منطق طير ، و ساير حيوانات ، و ملك و سلطنت ، و لشكريانى از جن و انس و طير ، به او ارزانى داشته ، لذا از خدا در خواست مىكند كه شكر نعمتهايش را به وى الهام فرمايد ، و موفقش كند به كارهايى كه مايه رضاى او باشد . و به اين حد اكتفاء نكرد ، بلكه در درخواست خود ، شكر نعمتهايى را هم كه به پدر و مادرش ارزانى داشته اضافه كرد ، چون إنعام به پدر و مادر او به يك معنا إنعام به او نيز هست ، زيرا وجود فرزند از آن پدر و مادر است ، و خداى تعالى به پدر او داوود ، نبوت و ملك و حكمت و فصل الخطاب ، و نعمتهايى ديگر انعام كرده بود و به مادر او نيز همسرى چون داود و فرزندى چون خود او ارزانى داشته بود ، و او را نيز از اهل بيت نبوت قرار داده بود . و از همين كلام آن جناب معلوم مىشود كه مادرش نيز از اهل صراط مستقيم بوده است ، آن اهلى كه خدا به ايشان انعام كرده ، پس ساحت او مقدس و مبرا است از آنچه تورات به وى نسبت داده ، - البته نه تورات نازل بر موسى بلكه توراتى كه فعلا موجود است - و مىگويد : مادر سليمان زن اورياء بوده ، كه داوود با او زنا كرد و آن گاه نقشه كشتن اوريا را كشيد و او را به بعضى جنگها فرستاد تا كشته شد و همسر او را جزو زنان خود در آورد و سليمان از او پديد آمد . و اهل صراط مستقيم يكى از چهار طايفه اى هستند كه نامشان در آيه « الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّه عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَداءِ وَالصَّالِحِينَ » « 1 » آمده است . و جمله * ( « وَأَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاه » ) * عطف است بر جمله * ( « أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ » ) * و جمله مذكور درخواستى است كه از درخواست توفيق بر عمل صالح مهمتر و داراى مقامى بلندتر است ، براى اين كه توفيق ، اثرش در اسباب و وسائل خارجى و رديف شدن آن بر طبق سعادت

--> ( 1 ) كسانى كه خدا بر آنها نعمت داده ، ( عبارتند ) از پيامبران و صديقان و شهداء و صالحين . سوره نساء ، آيه 69 .